مفهوم شناسی دین، فرهنگ، نماز و تعالی فرهنگی(5)

نسبت دين و فرهنگ

تعاريفي كه از دين و فرهنگ شده است، نشان مي دهد كه اگر بین دین و فرهنگ وحدت و اینهمانی نباشد، تباین و تباعدی هم نیست. دين در اين تعاریف: تبيين، شكل گيري و نگهداشت نظم اجتماعي، حفظ و رفاه جامعه، اتحاد و انسجام جامعه، نظارت بر عواطف و احساسات شخصي و شريعت بخشي به تنظيمات اجتماعي، امكان و دوام حيات اجتماعي، متحد ساختن افراد اجتماع و رو در رويي با عوامل تنش و اختلاف، پاسخگوي مشكلات مادي و معنوي انسان.
فرهنگ نيز ، وسيلۀ رسيدن به مقاصد و اهداف فردي و اجتماعي، دادن راه و روش زندگي و سبب تطبيق انسان با محيط طبيعي و نيازهاي اقتصادي است.

بر این اساس، دین و فرهنگ؛ كليتي فردي و اجتماعي اند با این تفاوت که دین؛ روابط ميان انسان و جهان پیرامونش را - رابطه انسان با خود ، رابطه انسان با خدا ، رابطه انسان با دیگران و رابطه انسان با طبیعت - پوشش مي دهد. و فرهنگ؛ شامل انديشه ها و اعتقادها، آداب و رسوم و عادت ها، اخلاق، هنر، حقوق، ارزش ها، الگوها، احكام و نمادها است وهر یک با جامعيتي ويژه، همه عناصر حيات انساني را اعم از امور مادي و معنوي در بر گرفته و با ايجاد تفاسير مشترك در اين زمينه ها، كنش هاي فردي و اجتماعي و روابط پديد آورنده يك جامعه را انسجام و استحكام مي بخشند.

بر اساس كاركردهاي دین و فرهنگ ناظر به زندگي فردي و اجتماعی و راه و روش زندگي است.
بنابراين هم دين و هم فرهنگ از آن جهت كه زندگي فردي و اجتماعي را پوشش مي دهند و در خدمت رساني به انسان ها در راستاي رسيدن ايشان به اهداف فردي و اجتماعي حرفي براي گفتن دارند، از این رو، تأثير بسيار زيادي در هم دیگر خواهند داشت. به گونه اي كه برخي از عناصر فرهنگي رنگ ديني بگيرد و پذيرش دينداران را با خود داشته باشد و از تأیید دين برخوردار گردد.
افزون بر اين، فرهنگ نیز با تمامي ابعاد گستردۀ خود اين توانايي را دارد كه بازسازي، پالايش و پيرايش دين را دنبال كند و تأثيرات خاص خود را بر دين مي گذارد و بسياری از عناصر فرهنگي، رنگ و لعاب ديني به خود مي گيرد. و به دينداران در فهم و برداشت درست از دين ياري مي رساند و ايشان را به فهم بهينة دين رهنمون مي شود. و دین نیز بسيار به فرهنگ ياري مي رساند و در برخي از عناصر فرهنگي، اصلاحات شديد و عميق انجام مي دهد و شماري ديگر را پالايش و پيرايش مي كند و در برخي زمينه ها فرهنگ سازي مي كند و به مخاطبان خود عناصري جديد از فرهنگ عرضه مي دارد.

سبو در دریا...